Πώς η εμπειρία του Diia.Engine και τα ευρωπαϊκά πρότυπα μπορούν να αναβαθμίσουν το Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών
Η ψηφιακή διακυβέρνηση δεν αξιολογείται πλέον από τον αριθμό των διαθέσιμων ηλεκτρονικών υπηρεσιών, αλλά από την ποιότητα του μοντέλου με το οποίο αυτές περιγράφονται, υλοποιούνται και επαναχρησιμοποιούνται. Στην ελληνική περίπτωση, το Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών αποτελεί θεμελιώδη υποδομή για τη διαφάνεια, τη διοικητική απλούστευση και τη βελτίωση της εμπειρίας πολιτών και επιχειρήσεων. Η σημερινή του μορφή, μέσω του Μίτου, συνιστά ένα σημαντικό βήμα ωρίμανσης, καθώς αποτελεί τη θεσμική συνέχεια του πιλοτικού diadikasies.gr και περιλαμβάνει πλέον 4.144 καταγεγραμμένες διοικητικές διαδικασίες.
Η μετάβαση από το πιλοτικό στάδιο σε έναν επίσημο εθνικό κατάλογο καταδεικνύει ότι η Ελλάδα έχει πλέον στη διάθεσή της μια κρίσιμη μάζα διοικητικής γνώσης σε ενιαίο σημείο αναφοράς. Ωστόσο, παρά την πρόοδο, η λειτουργία του Μίτου παραμένει σε μεγάλο βαθμό περιγραφική, με περιορισμένη μηχαναγνωσιμότητα και αδύναμη σύνδεση με τον πραγματικό κύκλο ζωής υλοποίησης των ψηφιακών υπηρεσιών. Το ζήτημα δεν είναι η έλλειψη δεδομένων, αλλά το πώς αυτά δομούνται, διαλειτουργούν και αξιοποιούνται για ανασχεδιασμό και αυτοματοποίηση.
Η διεθνής εμπειρία από πρωτοβουλίες όπως το Diia.Engine αναδεικνύει ότι η ουσιαστική μεταρρύθμιση προϋποθέτει ένα κοινό, τυποποιημένο και τεχνολογικά ουδέτερο μοντέλο περιγραφής των δημόσιων υπηρεσιών. Το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ελληνική δημόσια διοίκηση δεν είναι μεμονωμένο. Όπως τεκμηριώνεται στη μελέτη για το CPSV-AP-GR, οι δημόσιες υπηρεσίες συχνά περιγράφονται με αποσπασματικό και ασύμβατο τρόπο, ακόμη και εντός του ίδιου κράτους. Κάθε πληροφοριακό σύστημα υιοθετεί τη δική του ερμηνεία της έννοιας της «δημόσιας υπηρεσίας», με αποτέλεσμα τον κατακερματισμό της πληροφορίας και τη σημαντική μείωση της δυνατότητας διασύνδεσης, επαναχρησιμοποίησης και συνδυασμού υπηρεσιών.
Οι συνέπειες αυτής της κατάστασης είναι ορατές. Παρά την ύπαρξη χιλιάδων σελίδων πληροφόρησης για διοικητικές διαδικασίες, η αναζήτηση, η σύγκριση και η σύνθεση υπηρεσιών παραμένουν σε μεγάλο βαθμό χειρωνακτικές. Η απουσία πλήρως μηχαναγνώσιμων περιγραφών δυσχεραίνει όχι μόνο την εξυπηρέτηση των πολιτών, αλλά και τον ίδιο τον διοικητικό ανασχεδιασμό, την αξιολόγηση και τη μέτρηση της απόδοσης των υπηρεσιών.
Για την αντιμετώπιση αυτού του δομικού ελλείμματος, το CPSV-AP-GR προτείνει την υιοθέτηση ενός κοινού εθνικού μοντέλου ηλεκτρονικής παροχής δημοσίων υπηρεσιών, πλήρως συμβατού με το ευρωπαϊκό Core Public Service Vocabulary. Το τετραεπίπεδο μοντέλο μεταδεδομένων που προτείνεται επιτρέπει διαφορετικά επίπεδα ωριμότητας και χρήσης, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι οι ελληνικές δημόσιες υπηρεσίες μπορούν να συναθροιστούν και να επαναχρησιμοποιηθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για παράδειγμα στο πλαίσιο του Digital Single Gateway.
Σε αυτό το σημείο, η εμπειρία του Diia.Engine αποκτά ιδιαίτερη στρατηγική σημασία για την επόμενη φάση του Μίτου. Η πλατφόρμα δεν περιορίζεται στην καταγραφή διαδικασιών, αλλά προσφέρει ένα ολοκληρωμένο περιβάλλον χαμηλού κώδικα, στο οποίο τα δεδομένα, οι ρόλοι, οι επιχειρησιακές ροές και οι διεπαφές χρήστη μοντελοποιούνται ενιαία. Με τη χρήση προτύπων όπως BPMN και DMN, η περιγραφή μιας διοικητικής διαδικασίας μετασχηματίζεται σε εκτελέσιμο μοντέλο, γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ τεκμηρίωσης και πραγματικής υλοποίησης.
Για το Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών, αυτό σημαίνει ότι ο Μίτος θα μπορούσε να εξελιχθεί από έναν εκτενή αλλά στατικό κατάλογο 4.144 διαδικασιών σε μια ενεργή πλατφόρμα διοικητικού σχεδιασμού. Ένα τέτοιο «πορτοφόλιο δημοσίων υπηρεσιών», όπως προβλέπεται και στους στόχους του CPSV-AP-GR, θα μπορούσε να υποστηρίξει τον εντοπισμό επικαλύψεων, την απλοποίηση διαδικασιών, τον ανασχεδιασμό πολιτικών και τη σταδιακή αυτοματοποίηση υπηρεσιών.
Κρίσιμος παράγοντας αυτής της προοπτικής είναι η στρατηγική επιλογή ανοιχτού λογισμικού. Η χρήση ελεύθερου και ανοικτού κώδικα για την υλοποίηση του Μίτου και των υποστηρικτικών εργαλείων διασφαλίζει διαφάνεια, έλεγχο και βιωσιμότητα. Ο συνδυασμός πληθοπορισμού από τους ίδιους τους δημόσιους υπαλλήλους, με επίσημο θεσμικό έλεγχο και σαφές εθνικό πλαίσιο διακυβέρνησης, αποτελεί ρεαλιστική και δοκιμασμένη προσέγγιση, όπως έδειξε ήδη η πορεία από το diadikasies.gr στον Μίτο.
Στο ευρωπαϊκό περιβάλλον της Διαλειτουργικής Ευρώπης, η περαιτέρω εξέλιξη του Εθνικού Μητρώου Διοικητικών Διαδικασιών με βάση ανοιχτά πρότυπα και λύσεις όπως το Diia.Engine δεν είναι τεχνική πολυτέλεια, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα. Το διακύβευμα δεν είναι απλώς η καλύτερη τεκμηρίωση, αλλά η μετατροπή της συσσωρευμένης διοικητικής γνώσης σε μηχαναγνώσιμη, επαναχρησιμοποιήσιμη και εκτελέσιμη ψηφιακή υποδομή, προς όφελος της αποτελεσματικότητας του κράτους, της διαφάνειας και της ίδιας της δημοκρατικής διακυβέρνησης.
—
Κύριες πηγές του άρθρου:
Diia.Engine – Open Source Low-Code Platform for State Registries, oecd-opsi.org, Παρουσιάζει την αρχιτεκτονική, τα αποτελέσματα και τη διεθνή σημασία της πλατφόρμας Diia.Engine.
Diia.Engine Documentation, diia-engine.github.io, Αναλυτική τεχνική τεκμηρίωση της πλατφόρμας, της αρχιτεκτονικής και των ρόλων χρηστών.
Report of methodology and guidance for modelling and publishing administrative processes, Report, Θεμελιώνει το ελληνικό μοντέλο CPSV-AP-GR και τη μεθοδολογία εθνικού καταλόγου δημοσίων υπηρεσιών.
diadikasies.gr – Πιλοτικό Διοικητικών Διαδικασιών, el.diadikasies.gr, Πιλοτική εφαρμογή του CPSV-AP-GR που προετοίμασε τη μετάβαση στο εθνικό μητρώο.
Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών – Μίτος, mitos.gov.gr, Επίσημος εθνικός κατάλογος 4.144 διοικητικών διαδικασιών, συνέχεια του πιλοτικού diadikasies.gr.