Ένα πλαίσιο για την υιοθέτηση των Kogito, OperAton, PublicCode.yml και SBOM στο Ελληνικό Δημόσιο
Η μετάβαση της δημόσιας διοίκησης σε ανοιχτές, διαλειτουργικές και ασφαλείς υποδομές απαιτεί οργανωμένες δομές διακυβέρνησης ανοιχτού λογισμικού. Διεθνώς, οι δομές αυτές είναι τα OSPO (Open Source Program Offices), τα οποία αποτελούν κεντρικό μηχανισμό συντονισμού πολιτικών ανοικτού κώδικα, διαχείρισης ασφάλειας, τεκμηρίωσης, επαναχρησιμοποίησης και συνεργασίας με κοινότητες. Η ΕΕ, ο ΟΗΕ και η Interoperable Europe Academy τονίζουν ότι καμία σύγχρονη ψηφιακή μεταρρύθμιση δεν μπορεί να επιτύχει χωρίς OSPO. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η αξιοποίηση τεχνολογιών όπως τα Kogito, OperAton, PublicCode.yml και SBOM για τη δημιουργία διαφανούς, ασφαλούς και κλιμακούμενου δημόσιου λογισμικού.
Τι είναι τα OSPO και γιατί είναι κρίσιμα
Ένα OSPO είναι ο επίσημος μηχανισμός ενός οργανισμού για:
- χάραξη πολιτικών ανοιχτού λογισμικού
- διαχείριση ασφάλειας και SBOM
- συντονισμό τεχνικής τεκμηρίωσης, νομικής συμμόρφωσης και αδειοδότησης
- υιοθέτηση προτύπων όπως PublicCode.yml
- παρακολούθηση κοινοτήτων και ανάπτυξη ικανοτήτων
- ενσωμάτωση OSS σε κρίσιμες υποδομές όπως BPMN, Kubernetes, cloud-native εργαλεία
Η ανάγκη για OSPO αυξάνεται διεθνώς: πάνω από 77% των μεγάλων οργανισμών διαθέτουν OSPO, ενώ το OSPOs for Good του ΟΗΕ ξεπέρασε τους 1000 συμμετέχοντες το 2025.
Kogito, OperAton, PublicCode.yml και SBOM μέσα από ένα ελληνικό OSPO
Ένα OSPO θα επέτρεπε στο Δημόσιο να υιοθετήσει οργανωμένα:
- το Kogito για αυτοματοποίηση διαδικασιών και BPMN/DMN
- το OperAton ως ελεύθερο και βιώσιμο BPMN engine
- το PublicCode.yml ως υποχρεωτικό πρότυπο τεκμηρίωσης
- τα SBOM για πλήρη διαφάνεια και ασφάλεια λογισμικού
Παράλληλα, OSPO σε Δήμους, Περιφέρειες, Υπουργεία, Πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα εξασφαλίζουν κοινά πρότυπα, ενιαία τεκμηρίωση και συνεργατικές υποδομές.
Ο ρόλος της ΕΕΛΛΑΚ στη συγκρότηση OSPO στο Δημόσιο, στα Πανεπιστήμια και στα Ερευνητικά Κέντρα
Η ΕΕΛΛΑΚ, με το δίκτυο των 37 Πανεπιστημίων και Ερευνητικών Κέντρων και με πολυετή εμπειρία σε έργα εθνικής κλίμακας ανοιχτού λογισμικού, μπορεί να αποτελέσει τον βασικό φορέα υποστήριξης, συντονισμού και υλοποίησης OSPO σε όλη τη χώρα. Ο ρόλος της δεν περιορίζεται στη δημιουργία ενός ενιαίου εθνικού OSPO, επεκτείνεται στη θεσμική, τεχνική και οργανωσιακή υποστήριξη για τη συγκρότηση OSPO σε κάθε επίπεδο της δημόσιας διοίκησης, καθώς και στα ΑΕΙ και τα ερευνητικά κέντρα.
Η ΕΕΛΛΑΚ μπορεί να συμβάλει καθοριστικά διότι:
- έχει διαμορφώσει και εξελίξει έργα εθνικής σημασίας όπως το diadikasies.gr, το οποίο αποτέλεσε το θεμέλιο για το εθνικό σύστημα MITOS
- λειτουργεί μεγάλες πλατφόρμες εκπαίδευσης και διάχυσης (ellak.gr, mathe.ellak.gr, elearn.ellak.gr)
- εκπαιδεύει στελέχη του Δημοσίου και της εκπαίδευσης κάθε χρόνο
- διαθέτει ενεργή συμμετοχή σε διεθνή οικοσυστήματα (Open Forum Europe, UN OSPO for Good, Linux Professional Institute, OSPO Alliance, Open Data Institute)
- έχει 20 χρόνια εμπειρίας στη γεφύρωση της ακαδημαϊκής κοινότητας με τη δημόσια διοίκηση και την καινοτομία ανοιχτού κώδικα
Με αυτά τα πλεονεκτήματα, η ΕΕΛΛΑΚ μπορεί να οργανώσει και να υποστηρίξει:
- OSPO σε Υπουργεία, Περιφέρειες και Δήμους, με πρότυπα επιτελικά και τεχνικά πλαίσια
- OSPO σε Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Κέντρα, αξιοποιώντας το υπάρχον συνεργατικό δίκτυο
- πρότυπα PublicCode.yml και οδηγοί υλοποίησης
- εθνικές βιβλιοθήκες BPMN/DMN βασισμένες στο Kogito και το OperAton
- εθνικό πλαίσιο SBOM για ασφαλείς δημόσιες προμήθειες
- υιοθέτηση ανοιχτών προμηθειών και επαναχρησιμοποίησης λογισμικού στο Δημόσιο
Η ΕΕΛΛΑΚ μπορεί έτσι να γίνει ο καταλύτης για μια OSPO-first κουλτούρα στη χώρα, στα πρότυπα των πιο προηγμένων ευρωπαϊκών μοντέλων.
Συμπέρασμα
Η υιοθέτηση δημόσιων OSPO, σε συνδυασμό με τα Kogito, OperAton, PublicCode.yml και SBOM, αποτελεί θεμέλιο της ψηφιακής κυριαρχίας της χώρας. Με τη στήριξη της ΕΕΛΛΑΚ, η Ελλάδα μπορεί να δημιουργήσει ένα συνεκτικό και συνεργατικό οικοσύστημα ανοικτού λογισμικού σε όλους τους δημόσιους φορείς, στα Πανεπιστήμια και στα Ερευνητικά Κέντρα, διαμορφώνοντας βιώσιμες, διαλειτουργικές και κοινωφελείς ψηφιακές υποδομές.
—