Τι συμβαίνει όταν τρεις ευρωπαϊκές δημόσιες διοικήσεις αποφασίζουν να περάσουν από την απλή συνεργασία στη συν-ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων; Από το 2023, η Γαλλία, η Γερμανία και η Ολλανδία επιχειρούν να δώσουν μια πρακτική απάντηση σε αυτό το ερώτημα, χτίζοντας από κοινού λογισμικό ανοικτού κώδικα για τον δημόσιο τομέα.
Η πρωτοβουλία ξεκίνησε από τη γαλλική DINUM (Interministerial Directorate for Digital Affairs), η οποία είχε ως βασικό στόχο να εξοπλίσει τους δημόσιους υπαλλήλους με ψηφιακά εργαλεία που να είναι ανοιχτά, αποδοτικά και τεχνολογικά «κυρίαρχα». Πολύ γρήγορα, όμως, οι υπεύθυνοι του προγράμματος συνειδητοποίησαν ότι οι ανάγκες αυτές δεν περιορίζονται μόνο στη Γαλλία.
Η λογική ήταν απλή: αν τα ίδια ψηφιακά εργαλεία χρειάζονται στη Γαλλία, τότε πιθανότατα χρειάζονται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Γιατί, λοιπόν, κάθε κράτος να αναπτύσσει από την αρχή τα ίδια συστήματα;
Από το όραμα στη συνεργασία
Το πρώτο βήμα ήταν η αναζήτηση συνεργατών με κοινές αξίες και παρόμοιες προκλήσεις. Δεν αρκούσαν μόνο πολιτικές δηλώσεις ή συμφωνίες πρόθεσης· χρειαζόταν πραγματική δέσμευση από ομάδες προγραμματιστών, σχεδιαστών, product managers και δημόσιων λειτουργών.
Η Γερμανία προσχώρησε στην πρωτοβουλία το 2024 και η Ολλανδία ακολούθησε το 2025. Παράλληλα, δημιουργήθηκε ένα μικτό μοντέλο χρηματοδότησης που βασίζεται τόσο στους εθνικούς προϋπολογισμούς των κρατικών φορέων όσο και σε ευρωπαϊκά κονδύλια με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ωστόσο, η πραγματική πρόκληση δεν ήταν μόνο η χρηματοδότηση ή η πολιτική συμφωνία, αλλά το πώς διαφορετικές δημόσιες διοικήσεις θα μπορούσαν να συνεργαστούν αποτελεσματικά στην πράξη.
Hackathons αντί για ατελείωτες συσκέψεις
Για να επιταχυνθεί η συνεργασία, οι συμμετέχοντες επέλεξαν ένα μοντέλο εργασίας βασισμένο στα hackathons. Η εμπειρία έδειξε ότι οι ομάδες αποδίδουν πολύ περισσότερο όταν εργάζονται φυσικά στον ίδιο χώρο, αντί να βασίζονται αποκλειστικά σε τηλεδιασκέψεις και ασύγχρονη επικοινωνία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν το “Hack Days” που διοργανώθηκε στο Παρίσι το 2025. Εκεί, 53 ομάδες από 17 χώρες συνεργάστηκαν επί τρεις ημέρες για να βελτιώσουν υπάρχοντα εργαλεία της πλατφόρμας LaSuite και να αναπτύξουν νέες λειτουργίες.
Το μοντέλο εργασίας οργανώθηκε γύρω από τους λεγόμενους «κύκλους 100 ημερών». Σε κάθε κύκλο τίθενται συγκεκριμένοι στόχοι και τρεις μήνες αργότερα οι ομάδες παρουσιάζουν τα αποτελέσματα. Αυτή η διαδικασία ενθαρρύνει τη γρήγορη παράδοση λειτουργικών λύσεων και αποφεύγει τη γραφειοκρατική στασιμότητα που συχνά χαρακτηρίζει διακρατικά έργα.
Το παράδειγμα του LaSuite Docs
Ένα από τα σημαντικότερα παραδείγματα αυτής της συνεργασίας είναι το LaSuite Docs, ένας συνεργατικός επεξεργαστής κειμένου που αναπτύχθηκε από κοινού από τις τρεις χώρες.
Η βασική ιδέα ήταν να δημιουργηθεί μια κοινή τεχνική βάση πάνω στην οποία κάθε χώρα θα μπορούσε να προσαρμόζει το εργαλείο στις δικές της ανάγκες. Έτσι, Γάλλοι, Γερμανοί και Ολλανδοί δημόσιοι υπάλληλοι χρησιμοποιούν διαφορετικές εκδόσεις του ίδιου συστήματος, με κοινό όμως πυρήνα.
Παρά την επιτυχία, το έργο αντιμετωπίζει και τεχνικές δυσκολίες. Οι διαφορετικές τοπικές προσαρμογές έχουν δημιουργήσει αποκλίσεις στον κώδικα, γεγονός που καθιστά δύσκολη τη διατήρηση μιας ενιαίας πλατφόρμας. Η επιστροφή σε μια πιο «καθαρή» κοινή βάση αποτελεί σήμερα έναν από τους βασικούς στόχους των ομάδων ανάπτυξης.
Οι πολιτισμικές διαφορές ως πρόκληση
Η τεχνική συνεργασία αποδείχθηκε συχνά πιο εύκολη από τη διοικητική και πολιτισμική συνεννόηση. Κάθε χώρα έχει διαφορετική αντίληψη για το πώς οργανώνεται το δημόσιο, πώς χρηματοδοτούνται τα ψηφιακά έργα και πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις.
Ακόμη και μικρές πολιτισμικές λεπτομέρειες έγιναν αισθητές στην καθημερινότητα των ομάδων. Ένα χαρακτηριστικό περιστατικό ήταν η απουσία μπύρας από κοινό γεύμα εργασίας — κάτι που οι Γερμανοί και οι Ολλανδοί συνεργάτες αντιμετώπισαν σχεδον ως… διπλωματικό ατόπημα.
Πέρα όμως από τις αστείες στιγμές, υπήρχαν και σοβαρότερα ζητήματα: διαφορετικοί κύκλοι προϋπολογισμών, διαφορετικές διαδικασίες έγκρισης και διαφορετικές αντιλήψεις για το πότε ένα προϊόν θεωρείται «ολοκληρωμένο».
Το μεγάλο ερώτημα της διακυβέρνησης
Η μεγαλύτερη ίσως πρόκληση αφορά τη διακυβέρνηση αυτών των κοινών ψηφιακών έργων. Δεν υπάρχει ακόμη κάποιο έτοιμο μοντέλο για το πώς τρεις ή περισσότερες χώρες μπορούν να λαμβάνουν από κοινού αποφάσεις για την ανάπτυξη λογισμικού.
Ποιος αποφασίζει όταν υπάρχουν διαφορετικές προτεραιότητες; Πώς μπορούν να ενταχθούν νέες χώρες χωρίς να διαταραχθεί η ισορροπία; Αυτά είναι ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά.
Σε αυτή την κατεύθυνση, σημαντικό ρόλο αναμένεται να παίξει το EDIC Digital Commons, μια νέα ευρωπαϊκή κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν ήδη η Γαλλία, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Ιταλία και το Λουξεμβούργο. Στόχος της είναι να προσφέρει ένα πιο σταθερό θεσμικό πλαίσιο για τη συνεργασία πάνω σε κοινά ψηφιακά έργα ανοικτού κώδικα.
Το μέλλον των ευρωπαϊκών ψηφιακών κοινών
Δύο χρόνια μετά την έναρξη της πρωτοβουλίας, τρεις μεγάλες προκλήσεις παραμένουν στο προσκήνιο:
- η οικονομική βιωσιμότητα των έργων,
- η δημιουργία κοινών δεικτών αξιολόγησης,
- και η διατήρηση της αυτονομίας των τεχνικών ομάδων χωρίς υπερβολική γραφειοκρατία.
Παρά τις δυσκολίες, το εγχείρημα αποδεικνύει ότι οι δημόσιες διοικήσεις μπορούν να συνεργαστούν ουσιαστικά πάνω σε κοινά ψηφιακά εργαλεία. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από την τεχνολογία, αλλά κυρίως από την εμπιστοσύνη, την ευελιξία και τη διάθεση συνεργασίας.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφεραν οι συμμετέχοντες στο πρόγραμμα, «ο κώδικας είναι μια παγκόσμια γλώσσα που ενώνει τα έθνη». Και ίσως αυτή να είναι η πιο σημαντική παρακαταθήκη του εγχειρήματος: η ιδέα ότι η Ευρώπη μπορεί να χτίσει κοινές ψηφιακές υποδομές όχι μόνο μέσα από πολιτικές συμφωνίες, αλλά και μέσα από πραγματική συνδημιουργία.
Πηγή άρθρου: https://interoperable-europe.ec.europa.eu/