Η διαλειτουργικότητα συχνά συζητιέται ως αφηρημένη τεχνική έννοια ή ως κανονιστική υποχρέωση. Δύο πρωτοβουλίες που προβάλλει η πύλη Interoperable Europe της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν, ωστόσο, ότι έχει ήδη μετρήσιμα αποτελέσματα: από τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται η ίδια η νομοθεσία, μέχρι τη διασυνοριακή πρόσβαση των πολιτών στα δεδομένα υγείας τους. Κοινός παρονομαστής και στις δύο περιπτώσεις είναι η συνεργασία, η ανταλλαγή γνώσης και η επαναχρησιμοποίηση κοινών λύσεων.
1. Digital-Ready Policymaking: νομοθεσία σχεδιασμένη για να εφαρμόζεται ψηφιακά
Κάθε ψηφιακή δημόσια υπηρεσία ξεκινά από μια πολιτική απόφαση. Ο τρόπος με τον οποίο διατυπώνεται μια πολιτική καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το πόσο εύκολα —ή δύσκολα— θα υλοποιηθεί, πόσο αποδοτικά θα λειτουργήσει η αντίστοιχη υπηρεσία και τι αξία θα παραγάγει τελικά για πολίτες και επιχειρήσεις. Η λογική του Digital-Ready Policymaking (DRPM) είναι ακριβώς αυτή: οι ψηφιακές παράμετροι δεν πρέπει να προστίθενται εκ των υστέρων, αλλά να ενσωματώνονται από την πρώτη στιγμή του νομοπαρασκευαστικού έργου.
Η κοινότητα DRPM αποτελεί μία από τις πρωτοβουλίες που στηρίζουν την εφαρμογή του Κανονισμού για μια Διαλειτουργική Ευρώπη (Interoperable Europe Act). Φέρνει σε επαφή φορείς χάραξης πολιτικής, νομικούς συντάκτες, ψηφιακούς εμπειρογνώμονες και δημόσιες διοικήσεις, με στόχους όπως:
- η παραγωγή διαλειτουργικής νομοθεσίας, δηλαδή διατάξεων που μπορούν να μεταφραστούν σε λειτουργικά πληροφοριακά συστήματα χωρίς αμφισημίες·
- η απλούστευση των υποχρεώσεων κανονιστικής αναφοράς προς τις αρχές·
- η επαναχρησιμοποίηση δεδομένων και ψηφιακών υποδομών αντί της συνεχούς κατασκευής νέων, απομονωμένων συστημάτων·
- η αξιοποίηση καινοτόμων μεθοδολογιών και αναδυόμενων τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένων λύσεων τεχνητής νοημοσύνης, στον σχεδιασμό, την ανάλυση και την εφαρμογή πολιτικών.
Σε αυτό το πλαίσιο δημοσιεύτηκε η συλλογή DRPM Best Practices — πραγματικά παραδείγματα από ευρωπαϊκούς θεσμούς και κράτη μέλη, από μοντέλα διακυβέρνησης μέχρι εμπειρίες υλοποίησης. Πρόκειται για υλικό αξιοποιήσιμο τόσο από στελέχη υπουργείων και νομοπαρασκευαστικών επιτροπών όσο και από αρχιτέκτονες συστημάτων που καλούνται στη συνέχεια να «μεταφράσουν» τον νόμο σε κώδικα.
2. myHealth@myHands: ασφαλής διασυνοριακή πρόσβαση στα δεδομένα υγείας
Η δεύτερη περίπτωση αφορά έναν τομέα με άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα. Καθώς η υγειονομική περίθαλψη ψηφιοποιείται και οι πολίτες μετακινούνται ελεύθερα εντός της Ένωσης, η ασφαλής πρόσβαση σε ιατρικά δεδομένα εκτός της χώρας προέλευσης γίνεται κρίσιμη.
Το έργο myHealth@myHands διερευνά πώς το Ευρωπαϊκό Πορτοφόλι Ψηφιακής Ταυτότητας (EUDI Wallet) μπορεί να ενσωματωθεί στην υποδομή MyHealth@EU, ώστε η πρόσβαση στα ηλεκτρονικά δεδομένα υγείας να παραμένει υπό τον έλεγχο του ίδιου του πολίτη. Το εγχείρημα κινείται στη λογική του Ευρωπαϊκού Χώρου Δεδομένων Υγείας (EHDS) και στοχεύει σε διασυνοριακές υπηρεσίες υγείας πιο διασυνδεδεμένες, πιο αξιόπιστες και ανθρωποκεντρικές.
Από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο του 2026, η DG DIGIT συνεργάστηκε με την κοινοπραξία του έργου για τον σχεδιασμό των αρχιτεκτονικών θεμελίων της λύσης. Η δουλειά βασίστηκε στην European Interoperability Reference Architecture (EIRA©) και στην eGovERA©, με τη συμμετοχή ειδικών από τους χώρους της διαλειτουργικότητας, της ψηφιακής υγείας και της ψηφιακής ταυτότητας, οι οποίοι συνδιαμόρφωσαν ένα κοινό «σχεδιάγραμμα υλοποίησης» για την ευρωπαϊκή διάσταση του συστήματος.
Το αποτέλεσμα περιλαμβάνει επαναχρησιμοποιήσιμα μοντέλα αρχιτεκτονικής, οδηγίες υλοποίησης και κοινά δομικά στοιχεία (building blocks) που θα υποστηρίξουν μελλοντικές εγκαταστάσεις σε διάφορα κράτη μέλη, ενισχύοντας τη συνέπεια και την επαναχρησιμοποίηση. Ίσως το σημαντικότερο, όμως, είναι το ίδιο το μεθοδολογικό δίδαγμα: η συνδημιουργία πάνω σε κοινά πλαίσια διαλειτουργικότητας μπορεί να μετατρέψει φιλόδοξους πολιτικούς στόχους σε λειτουργικές υπηρεσίες.
Γιατί έχει σημασία
Οι δύο πρωτοβουλίες βρίσκονται σε διαφορετικά σημεία της ίδιας αλυσίδας: η μία στην αφετηρία, εκεί όπου γράφεται η πολιτική, και η άλλη στην απόληξη, εκεί όπου ο πολίτης χρησιμοποιεί την υπηρεσία. Και οι δύο δείχνουν ότι η διαλειτουργικότητα δεν παράγεται από μεμονωμένα έργα, αλλά από κοινά πρότυπα, ανοιχτά και επαναχρησιμοποιήσιμα δομικά στοιχεία και θεσμοθετημένη συνεργασία μεταξύ διοικήσεων.
Πηγή άρθρου: https://interoperable-europe.ec.europa.eu/