Τους τελευταίους μήνες, η έννοια της ψηφιακής κυριαρχίας πέρασε από τα εξειδικευμένα φόρουμ στην πρώτη γραμμή της δημόσιας συζήτησης στην Ευρώπη. Μεγάλα ευρωπαϊκά μέσα, όπως το NRC στην Ολλανδία, το Handelsblatt στη Γερμανία και το The Register στο Ηνωμένο Βασίλειο, αφιέρωσαν εκτενή ρεπορτάζ στο ζήτημα, αποτυπώνοντας όχι μόνο την τρέχουσα κατάσταση αλλά και ένα κρίσιμο σημείο καμπής.
Η σημερινή πραγματικότητα
Ένα βασικό συμπέρασμα των δημοσιογραφικών αναλύσεων είναι ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από τις αμερικανικές Big Tech δεν θεωρείται πλέον απλώς τεχνολογικό ζήτημα, αλλά σοβαρός πολιτικός και οικονομικός κίνδυνος. Το NRC περιγράφει την Ευρώπη ως μια «ψηφιακή αποικία», ενώ το Handelsblatt δείχνει πώς η ανησυχία αυτή έχει φτάσει πλέον στα διοικητικά συμβούλια εταιρειών και στα υπουργεία, επιταχυνόμενη από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ. Το The Register μιλά ξεκάθαρα για μια Ευρώπη που «αρχίζει να σοβαρεύεται».
Ωστόσο, η αυξανόμενη συνειδητοποίηση δεν έχει μεταφραστεί ακόμη σε βαθιές, δομικές αλλαγές. Οι κυβερνήσεις μιλούν για κυριαρχία, οι επιχειρήσεις επανεκτιμούν τους κινδύνους και το ενδιαφέρον για ευρωπαϊκές εναλλακτικές λύσεις αυξάνεται. Παράλληλα, όμως, οι μεγάλοι πάροχοι cloud προσπαθούν να επανατοποθετήσουν τα προϊόντα τους ως «κυρίαρχες» λύσεις, σε μια πρακτική που πολλοί δημοσιογράφοι χαρακτηρίζουν εύστοχα ως sovereignty washing: αλλαγή στο branding χωρίς ουσιαστική αλλαγή σε ιδιοκτησία, έλεγχο ή νομική εξάρτηση.
Το κρίσιμο σημείο, όπως τονίζει ιδιαίτερα το NRC, δεν είναι τόσο η έλλειψη κανονισμών όσο η ζήτηση. Αν οι δημόσιες προμήθειες συνεχίσουν να στρέφονται αυτόματα προς τη Microsoft, την Google και την Amazon, η εξάρτηση θα παραμείνει, ανεξάρτητα από τη ρητορική περί κυριαρχίας.
Γιατί η συζήτηση δεν έχει τελειώσει
Αρκετά από τα άρθρα καταλήγουν σε έναν σκεπτικιστικό τόνο. Επισημαίνεται ότι οι hyperscalers εξακολουθούν να προσφέρουν ασυναγώνιστη ολοκλήρωση υπηρεσιών και ότι πολλοί CIOs θεωρούν το ρίσκο της μετάβασης μεγαλύτερο από τον γεωπολιτικό κίνδυνο της εξάρτησης. Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές λύσεις συχνά παρουσιάζονται ως κατακερματισμένες.
Παρόλα αυτά, υπάρχουν σοβαροί λόγοι για μεγαλύτερη αισιοδοξία.
Πρώτον, οι εναλλακτικές λύσεις υπάρχουν. Ευρωπαϊκοί πάροχοι όπως το Nextcloud και το Proton δεν είναι θεωρητικά εγχειρήματα. Λειτουργούν σε μεγάλη κλίμακα, αναπτύσσονται σταθερά και χρησιμοποιούνται από δημόσιες διοικήσεις, δικαστήρια, υπουργεία και οργανισμούς με υψηλές απαιτήσεις ασφάλειας. Αυτό καταρρίπτει τον ισχυρισμό ότι «οι πελάτες δεν θέλουν να αγοράσουν» ή ότι «οι προμηθευτές δεν θέλουν να επενδύσουν».
Δεύτερον, η ταχύτητα των εξελίξεων είναι μεγαλύτερη απ’ όσο συχνά πιστεύεται. Η ευρωπαϊκή τεχνολογική ιστορία δείχνει ότι μεγάλες αλλαγές χρειάζονται χρόνο – χαρακτηριστικό παράδειγμα η Airbus. Όμως, η πολιτική και κοινωνική δυναμική γύρω από την ψηφιακή κυριαρχία και το EuroStack έχει αναπτυχθεί εντυπωσιακά γρήγορα σε σύγκριση με προηγούμενα παραδείγματα.
Τρίτον, το πραγματικό εμπόδιο είναι οι προμήθειες. Πολλοί δημόσιοι οργανισμοί συνεχίζουν να ανανεώνουν μακροχρόνια συμβόλαια με κυρίαρχους παρόχους, να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο μετάβασης ως μεγαλύτερο από τον κίνδυνο εξάρτησης και να αγνοούν ευρωπαϊκές λύσεις ακόμη και όταν καλύπτουν τις λειτουργικές ανάγκες. Σε πολλές περιπτώσεις, οι απαιτήσεις δεν ξεπερνούν μια βασική υποδομή cloud, την οποία ευρωπαϊκοί πάροχοι μπορούν ήδη να προσφέρουν.
Ο ρόλος του EuroStack και το επόμενο βήμα
Το EuroStack δεν σχεδιάστηκε ως μια απλή συμμαχία προμηθευτών ή ένα think tank. Ο στόχος του είναι πιο συγκεκριμένος: να μειώσει τον κατακερματισμό μέσω διαλειτουργικότητας και κοινών προτύπων, να φέρει σε επαφή όσους θέλουν να «χτίσουν» με όσους είναι διατεθειμένοι να αλλάξουν, και να αναδείξει πότε η «έλλειψη εναλλακτικών» είναι στην πράξη έλλειψη πολιτικής βούλησης.
Η ψηφιακή κυριαρχία δεν σημαίνει την άμεση αντικατάσταση της Microsoft ή της Google. Σημαίνει ελευθερία κινήσεων: τη δυνατότητα επιλογής, διαπραγμάτευσης και λειτουργίας χωρίς κρίσιμα γεωπολιτικά σημεία αποτυχίας.
Η Ευρώπη άργησε και παραμένει κατακερματισμένη. Όμως, όπως δείχνουν οι πρόσφατες εξελίξεις, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η εξάρτηση αποτελεί πρόβλημα. Είναι ποιοι είναι διατεθειμένοι να δράσουν. Και σε πολλά σημεία, οι τροχοί έχουν ήδη αρχίσει να γυρίζουν.
Πηγή άρθρου: https://nextcloud.com/