Η στροφή προς το λογισμικό ανοικτού κώδικα (Open Source Software) στον δημόσιο τομέα αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη δυναμική στην Ευρώπη. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρόσφατη απόφαση της Ολλανδικής Ένωσης Δήμων (VNG – Vereniging van Nederlandse Gemeenten) να ενσωματώσει την αρχή «open source, εκτός αν υπάρχει λόγος για το αντίθετο» στις νέες κατευθυντήριες οδηγίες για τις προμήθειες τεχνολογίας πληροφοριών.
Η αλλαγή αυτή περιλαμβάνεται στην έκδοση GIBIT 2025 (Gemeentelijke Inkoop bij IT), ένα πρότυπο πλαίσιο συμβατικών όρων και προϋποθέσεων που χρησιμοποιείται ευρέως από τους δήμους της Ολλανδίας για την προμήθεια και ανάπτυξη πληροφοριακών συστημάτων.
Μια σημαντική αλλαγή πολιτικής
Σε αντίθεση με την προηγούμενη έκδοση του GIBIT (2023), η οποία δεν περιείχε καμία ειδική πρόβλεψη για το λογισμικό ανοικτού κώδικα, η έκδοση του 2025 εισάγει για πρώτη φορά ένα ξεχωριστό κεφάλαιο αφιερωμένο στο open source.
Σύμφωνα με τις νέες οδηγίες, όταν ένας δήμος αναθέτει την ανάπτυξη εξατομικευμένου λογισμικού, η προεπιλεγμένη επιλογή είναι η δημοσίευση του παραγόμενου λογισμικού ως ανοικτού κώδικα. Η εξαίρεση από αυτόν τον κανόνα επιτρέπεται μόνο όταν υπάρχει τεκμηριωμένος και δικαιολογημένος λόγος.
Η προσέγγιση αυτή ανατρέπει την παραδοσιακή λογική, σύμφωνα με την οποία το λογισμικό που αναπτύσσεται για τον δημόσιο τομέα παραμένει συνήθως κλειστό και διαθέσιμο μόνο στον φορέα που το χρηματοδότησε.
Οφέλη για τους δήμους και τους πολίτες
Η υιοθέτηση του ανοικτού κώδικα μπορεί να προσφέρει πολλαπλά πλεονεκτήματα:
- Μείωση κόστους μέσω επαναχρησιμοποίησης λογισμικού από διαφορετικούς δημόσιους φορείς.
- Μεγαλύτερη διαφάνεια, καθώς ο πηγαίος κώδικας είναι διαθέσιμος για έλεγχο.
- Αποφυγή εξάρτησης από συγκεκριμένους προμηθευτές (vendor lock-in).
- Ενίσχυση της καινοτομίας, αφού τρίτοι μπορούν να συνεισφέρουν στη βελτίωση του λογισμικού.
- Καλύτερη αξιοποίηση δημόσιων πόρων, καθώς το λογισμικό που χρηματοδοτείται από τους φορολογούμενους μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί από άλλους οργανισμούς.
Η επιλογή της άδειας EUPL
Το GIBIT 2025 προβλέπει ότι το λογισμικό που δημοσιεύεται ως ανοικτού κώδικα θα πρέπει να διατίθεται με την άδεια European Union Public Licence (EUPL).
Η EUPL αναπτύχθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ειδικά για τις ανάγκες των δημόσιων διοικήσεων της Ευρώπης και λαμβάνει υπόψη το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο σχετικά με τα πνευματικά δικαιώματα και την προστασία δεδομένων. Η χρήση μιας κοινής ευρωπαϊκής άδειας διευκολύνει τη συνεργασία και την ανταλλαγή λογισμικού μεταξύ δημόσιων οργανισμών διαφορετικών χωρών.
Μέρος μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής τάσης
Παρότι οι οδηγίες της VNG δεν είναι νομικά δεσμευτικές, η επιρροή τους είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η Ένωση εκπροσωπεί και τους 342 δήμους της Ολλανδίας. Ως εκ τούτου, οι νέες κατευθύνσεις αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές αρχές προμηθεύονται και αναπτύσσουν λογισμικό.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με μια ευρύτερη ευρωπαϊκή τάση υπέρ του ανοικτού κώδικα. Ήδη από το 2020, η ολλανδική κυβέρνηση προωθεί την αρχή «open, unless», σύμφωνα με την οποία το λογισμικό που αναπτύσσεται με δημόσια χρηματοδότηση θα πρέπει, κατά κανόνα, να είναι δημόσια διαθέσιμο.
Πηγή άρθρου: https://interoperable-europe.ec.europa.eu/